Maakt het Verdrag van Lissabon een einde aan de zaak tegen de van oorsprong Nederlandse oorlogsmisdadiger Boere?
De rechtbank in het Duitse Aken beslist pas dinsdag of de zaak tegen oud-SS’er Heinrich Boere wel door kan gaan nu de EU-lidstaten gebonden zijn aan het Verdrag van Lissabon. Daarin staat dat binnen de EU een burger niet tweemaal voor dezelfde feiten kan worden vervolgd en berecht.
Dit ne bis in idem-beginsel (Latijn voor: ’niet twee keer hetzelfde’) gold al in de meeste lidstaten, maar sinds dinsdag – de dag waarop het Verdrag van Lissabon in werking trad – is de bepaling van kracht in heel Europa.
De advocaten van Boere vinden dat door de bepaling in de Europese grondwet de zaak tegen hun cliënt moet worden beëindigd. Boere (88) staat in Duitsland terecht op beschuldiging van de moord in 1944 op drie willekeurige Nederlanders, als vergelding voor verzetsdaden tegen Duitsers. Hij is in 1949 door het Bijzondere Gerechtshof in Amsterdam bij verstek veroordeeld tot de dood, een straf die later werd omgezet in levenslang. Maar Boere vluchtte uit gevangenschap en onttrok zich aan zijn straf. Hij woont sinds 1954 als vrij man in Duitsland.
Volgens de Duitse aanklager, Ulrich Maass, kan Boere geen beroep doen op het Europese verdrag. „De Europese grondwet kan de Duitse grondwet niet opzij schuiven. Deze zaak moet gewoon worden voortgezet.” Maar, ook op de zevende dag van het proces kwam het voor het Landgericht in Aken niet tot een inhoudelijke behandeling.
Wolfgang Heiermann, advocaat van twee zonen van een slachtoffer van Boere, vindt de discussie potsierlijk. Hij wees de rechtbank erop dat in 2007 het Oberlandesgericht in Keulen het Nederlandse vonnis uit 1949 van tafel veegde, omdat Boere, die toen al op de vlucht was, destijds in Nederland niet is verdedigd door een advocaat. Het gerechtshof in Keulen wees om deze reden in 2007 een verzoek van de Nederlandse minister van justitie af om Boere zijn straf in Duitsland te laten uitzitten.
„Daarom is deze strafzaak in Duitsland tegen deze SS’er juist noodzakelijk geworden”, zei Heiermann. „Tegen Nederland zegt de Duitse justitie dat Boere niet kan worden uitgeleverd en zijn straf niet in Duitsland kan uitzitten omdat het vonnis niet rechtsgeldig zou zijn, maar nu zou datzelfde vonnis wel goed genoeg zijn om een proces in Duitsland te verhinderen?”