Al jaren gonst het op internet: er komt een roze Viagra, een lustpil voor vrouwen die geen zin (meer) hebben in seks. Boehringer Ingelheim werkte aan de marktintroductie van flibanserine, merknaam Girosa. Hoewel de vergelijking met Viagra volledig mank gaat – Girosa werkt op de hersenen, Viagra  rechtstreeks op het geslachtsorgaan –  ging de typering van de nieuwe pil er in als Gods woord in een ouderling. De verwachtingen die Boehringer Ingelheim al dan niet bewust rond Girosa wekte, leidde wereldwijd tot opgewonden reacties.

Maar het is voorbij. Boehringer heeft besloten te stoppen met de ontwikkeling van Girosa na de kritische kanttekeningen die de Amerikaanse geneesmiddelautoriteit FDA plaatste bij de werking en de veiligheid van flibanserine. Het is een pijnlijke tegenvaller. Boehringer heeft in de afgelopen jaren tientallen miljoenen geïnvesteerd in Girosa.

De lustopwekkende werking van de pil werd ooit bij toeval ontdekt. De werkzame stof flibanserine is namelijk eerder onderzocht als nieuw antidepressivum, maar bleek nauwelijks werkzaam. Toen de studies werden stopgezet bleek dat sommige deelneemsters aan de onderzoeken de resterende pillen liever niet wilden teruggeven aan de fabrikant. Het pilletje had een  prettige bijwerking, het stimuleerde de zin in seks. Daarop besloot Boehringer te onderzoeken of flibanserine voor die toepassing op de markt kon worden gebracht.

Boehringer Ingelheim heeft wereldwijd veel kritiek gekregen op het plan Girosa voor deze indicatie op de markt te brengen. Critici noemden de ontwikkeling van flibanserine  een schoolvoorbeeld van ‘selling sickness’, een poging van de pillenfabrikant om een betrekkelijk klein ‘ongemak’ te verheffen tot een ziekte, waaraan vele miljoenen vrouwen zouden lijden. Uit interne documenten bleek ook dat de firma het aantal vrouwen dat onder verminderde seksuele lust  lijdt, hoog inschatte. (De officiële term voor deze ‘aandoening’  in DSM IV, het handboek van psychiaters, luidt: HSDD, Hypoactive Seksual Desire Disease.)

Het was pikant dat de bekendmaking van het stoppen met Girosa samenviel met een internationaal congres in Amsterdam over ‘Selling Sickness’, op donderdag 7 en vrijdag 8 oktober. Zo’n 200 personen uit wetenschap, industrie, overheid en journalistiek waren bijeen. Eén van de hoofdgasten was Ray Moynihan, een Australische journalist en wetenschapper, die is uitgegroeid tot een internationaal expert op het gebied van het ontwikkelen van nieuwe ziektes en aandoeningen door de farmaceutische industrie (zoals daar zijn de overactieve blaas, de schimmelnagel, de rusteloze benen en nu dus ook geen zin in seks). Zijn boek ‘Selling sickness’, in twaalf talen uitgebracht, werd een internationale bestseller (In Nederland: ‘Allemaal aan de medicijnen’). Moynihan publiceerde kortgeleden een nieuw boek (‘Sex, lies and pharmaceuticals’), dat gewijd is aan de belangstelling van farmaceutische bedrijven voor verminderde seksuele lust bij vrouwen. Girosa het Boehringer is één van de belangrijkste casussen van zijn boek.

De beslissing van Boehringer is zeker niet ingegeven door dat kritische congres in Amsterdam. De machtige FDA heeft een stok in het wiel gestoken.  Aanvankelijk wilde het bedrijf nog doorgaan met de ontwikkeling van Girosa. Maar uiteindelijk bleken de bezwaren van de FDA zo zwaarwegend, onder meer op het punt van de veiligheid van Girosa, dat er geen andere keuze was dan stoppen.

Intussen is er in Noord-Amerika en Europa een reeks klinische onderzoeken gedaan naar het middel, ook in Nederland, waar zeventig vrouwen Girosa hebben gehad. Verminderde seksuele lust kan wel degelijk een serieus probleem zijn voor vrouwen. Maar dan gaat het om een hele beperkte, nauwkeurig te definiëren groep en niet om één op de vijf vrouwen zoals Boehringer Ingelheim in 2007 in een uitgelekt document meende te weten.

Artikel van 28 april 2008 uit Trouw over flibanserin: ‘De zoektocht naar een lustopwekker’

Artikel van 29 april 2008 uit Trouw over een concurrerend middel: ‘Fabrikant in Almere claimt nóg betere lustopwekker te hebben’

Naar een website over verminderde seksuele lust, die is opgezet door enkele Nederlandse seksuologen met financiële steun van Boehringer Ingelheim (ter voorbereiding van de marktintroductie van Girosa)